ABD Başkanı Donald Trump, 3 yıldır devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Ukrayna’ya yaptıkları yardıma karşılık ülkenin doğal madenlerini almak istedi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, mineral muahedesini imzalamak için Beyaz Saray’a gitti. Lakin Beyaz Saray’daki görüşmede, dünyayı hayrete düşüren Trump-Zelenski mutabakatı yaşanınca mutabakat askıda kaldı.
ABD heyetinin savaşı sona erdirmek için Riyad’da hem Rus hem de Ukrayna heyetleri ile yaptığı görüşmenin akabinde Zelenski, ABD’nin yeni bir muahede teklif ettiğini açıkladı.
ABD’nin son teklifini “büyük ve kapsamlı bir anlaşma” olarak nitelendirirken Trump, mineral muahedesinin “yakında imzalanmasını beklediğini” söyledi.
TELEGRAPH: ZELENSKİ’NİN BAŞINA SİLAH DAYADI
İngiliz gazetesi Telegraph, ABD’nin Ukrayna’ya sunduğu “büyük ve kapsamlı” muahedenin evraklarına ulaştı.
Gazete, Trump’ın yenilenmiş mutabakat ile Zelenski’nin başına silah dayayarak tazminat talep ettiğini ve Ukrayna’nın petrol, gaz üzere kaynaklarının yarısının yanı sıra neredeyse tüm metalleri ve altyapısının büyük bir kısmı üzerinde hak argüman ettiğini söyledi.
Gazete, mutabakatın son halinin çağdaş dünyadaki diplomasi ve devlet münasebetleri tarihinde eşinin ve benzerinin olmadığının altını çizdi.
Atlantik Kurulu’nda güç hukuku uzmanı Profesör Alan Riley, “Kamulaştırma belgesi” olarak nitelendirdiği mutabakata ait “Hiçbir garanti yok. Hiçbir savunma hususu yok. ABD hiçbir şey ortaya koymuyor. Amerikalılar çekip gidebilir, Ukraynalılar gidemez. Daha evvel hiç bu türlü bir şey görmemiştim” dedi.
Telegraph’ta yer alan habere nazaran, muahede, Trump’ın esas maksadının ABD sanayisine kaynak çıkarmak için Ukrayna’yı eyaleti haline getirmek istiyor.
Anlaşma, ABD ve Rusya ortasındaki güç iştirakiyle örtüşürken tıpkı vakitte Rus gazının yine Avrupa’ya büyük ölçülerde akışını ve ABD’li şirketlerin bu işte büyük hisse sahibi olmasını amaçlıyor.
Ukrayna’daki petrol, sıvılaştırılmış hali de dahil olmak üzere doğal gaz, hidrokarbınları, lityum, titanyum, kobalt, alüminyum, çinko üzere 50 mineralini içeren tüm kritik madenler mutabakat kapsamına alındı.
Anlaşma kapsamında, Ukrayna’daki karayolları, demiryolları, boru çizgileri, limanlar, terminaller, rafineriler, sürece tesisleri yalnızca bunlarla hudutlu olmamak üzere doğal kaynaklarla temaslı altyapıyı ABD denetim edecek.
Anlaşmaya nazaran, ABD-Ukrayna Yine Yapılanma Yatırım Fonu tekrar yapılandırılacak ve beş kişilik idare heyetinden oluşacak fakat üçü ABD tarafından seçilecek.
“A” payları ismi verilen paylar, altın payları olacak ve Ukrayna en az 100 milyar dolarlık savaş borcunu faiziyle birlikte ABD’ye ödeyene kadar payların tüm pay hakları ABD’de olacak.
Ukrayna yalnızca “B” payı ismi verilen paylara sahip olacak ve pay haklarının yüzde 50’sini fakat borçlarını ödediğinde alacak. Ukrayna’daki rastgele bir bakanlık ya da kurum, payların denetimini sırf mesai saatleri içerisinde yapabilecek. Birebir vakitte ABD, Ukrayna’nın başka ülkelere kaynak satışını veto etme hakkına sahip olacak.
19. YÜZYILDAN KALMA
Avrupa’nın büyük kısmında öfkeye neden olan birinci taslaklara nazaran sertlik seviyesi çok daha yüksek muahede, memleketler arası hukukçular tarafından yağmacı ve yeni sömürgeci olarak nitelendirildi.
Telegraph, mutabakata ait “19. yüzyılda Avrupalı güçler tarafından Çin’e dayatılan eşitsiz mutabakatların kokusunu taşıyor” değerlendirmesi yaptı.
Telegraph, muahedeyi “zalimce” tabiriyle yorumlarken Profesör Riley, anlaşmanın AB üyeliği ile uyumlu olmadığını ve Trump’ın planın modülünün bu olabileceğini söyledi. Riley, “Asıl niyetin Zelenski’yi bu muahedeyi reddetmeye zorlamak olup olmadığını merak ediyorum” tabirini kullandı.