İstiklal Caddesi’ndeki ANAMED’de geçen salı açılan ‘Kuşbakışı Filistin’ standını görmeye giderken İsrail’in Gazze’ye yine hava saldırısı düzenlediği haberi geliyor. Ortalarında bayan ve çocukların olduğu çok sayıda Filistinlinin hayatını yitirdiğini öğreniyoruz. Filistin topraklarının tarihî, politik ve kültürel bağlamda nasıl gözlendiğini, Ortadoğu’daki şiddeti ele alan sergiyi bu haberin akabinde gezmek haliyle çok hüzünlü lakin bir o kadar da manalı oluyor.
Sergi birinci olarak Eylül 2021’de Ramallah’taki A.M. Qattan Vakfı’nda ziyarete açıldı. Standın güncellenmiş halinde arşiv evrakları, fotoğraflar, haritalar, mektuplar, görüntüler ve sanat yapıtlarından oluşan bir seçki görmek mümkün. Yazid Anani, Zeinab Azarbadegan, Zeynep Çelik ve Salim Tamari’nin küratörlüğünü, Asma’ Al-Mozayen’in asistan küratörlüğünü üstlendiği stant 25 Ocak 2026’ya dek açık olacak.
Gökyüzünden yeryüzüne uzanarak sömürgeci bakış açısıyla lokal direniş ortasındaki çabayı gözler önüne seren stant ‘Gökyüzü Casusları’, ‘Mit ve Düzen’, ‘Kudüs’ün Temsili’, ‘Hafıza Limanları’, ‘Seyahatler ve Arzular’, ‘Coğrafi Görünüm ve İktidar’ isimli 6 tematik kısımdan oluşuyor.

Filistin hakkındaki hükümran anlatıya meydan okuyarak alternatif perspektifler sunan sergiyi gezerken Ramallah doğumlu küratör Yazid Anani’ye rastlıyoruz. Anani şunları söylüyor: “Siyonist yanlısı hareket nedeniyle bugünlerde Filistin’in kıssasını anlatmak, bilhassa de Avrupa üzere yerlerde nitekim zorlaşıyor. Farklı sömürgeci güçlerin Filistin’e gökyüzünden nasıl baktığını ve Filistinlilerin nasıl yaşadığını yan yana koyan stant bu yüzden çok değerli.”
Serginin küratörlerinden Zeynep Çelik’se mimarlık, kent ve görsel kültür üzerine çalışan bir tarihçi. O da şunları anlatıyor: “Sanat Filistin’deki krizi anlatmanın en yeterli yollarından biri zira orada yaşananları şu an yalnızca dijital dünyada görebiliyoruz. Filistin 1917’ye kadar Osmanlı hâkimiyetindeydi. Düşünün, 1914 yı-
lında bölgede sinema bile var. Yeni gelenler Avrupa’ya benzesin diye ülkeyi asimile ediyorlar. Sonraki devirlerde zeytin ağaçlarının yerine çam ağaçları diktiklerini görüyoruz mesela. Elizabeth Taylor, Frank Sinatra, Julio Iglesias üzere ünlü isimler de aracı oluyor siyonizmin yayılmasına. Stantta bunların da fotoğrafları var.”